Thật ra năm ngoái tui đã bắt đầu viết trên Substack rồi. Tui khá chăm chỉ lúc đó và đã đi được một đoạn đường ngắn. Ý là tui kiếm được gần 60 subs trong hơn một tháng á.
Sau đó, như một lẽ hiển nhiên, tui sập bẫy.
Bẫy 1: chìm ngập trong tư tưởng viết để kiếm tiền
Substack đầy rẫy người viết để kiếm tiền và họ đang chỉ cách kiếm tiền cho những newbie. À thì ai cũng biết là họ kiếm tiền từ những newbie đó đúng hông? Biết thì biết nhưng lời hay ý đẹp của họ tràn lan cả ra, muốn phớt lờ cũng khó.
Thế là tui bị nhấn trong đó. Ngày ngày đêm đêm tui sẽ thấy những người bạn mới của tui trên này nói về chiến lược, nội dung, xây dựng. Giờ giờ phút phút lướt feed tui sẽ thấy nùi nùi những notes và post dạy kiếm tiền, khuyến khích kiếm tiền, tẩy não để kiếm tiền.
Ý tui là, kiếm tiền không xấu. Mà thật ra ý định lúc đó của tui cũng là học theo họ vì tui cũng muốn kiếm tiền a. Nhưng mà ở một nơi như thế này, tui bị ngộp.
Tui ngộp vì đọc quá nhiều nội dung tương tự nhau, chỉ khác cách hành văn. Tui chỉ mới có ngo ngoe có ý định kiếm tiền thôi, là lập tức bị quăng vô một hồ nước lớn toàn cá mập sẵn sàng nhai sống tui!
Tâm lý tui yếu, tui lại mới bắt đầu nữa, dĩ nhiên tui chịu hông nổi.
Từ chỗ bơi chụp chủm, tui…buông lơi theo dòng đời luôn!
Bẫy 2: liên tục so sánh bản thân với người khác
Ai cũng nhắc, ai cũng truyền cảm hứng, ai cũng khuyến khích là không nên so sánh bản thân với người khác. Nhưng mà tui thề là chỉ cần đọc mấy cái note kiểu như: “Tui đã kiếm được $500 trong tháng đầu ở đây, 3 tháng sau, tui kiếm được $10.000. Bạn có thể làm được như tui, chỉ cần bạn bắt đầu!” là tui sẽ sốc tới nóc rồi lập tức đeo kính lọc con nhà người ta vô liền.
Tui không so sánh không được! Tui không làm được đâu, tui phải so sánh.
Dù tui biết đó có thể là lời thoại marketing hoy, đó có thể là người ta đã kiếm được từng ấy ở nền tảng khác rồi mới qua đây, đó có thể là ti tỉ lí do khác, nhưng tui vẫn không thể khiến mình bình tĩnh được.
Vì tui là con người bình thường chưa trải qua tu luyện, tui dễ bị kích động bởi tiền bạc.
Tui đã ngưỡng mộ họ biết bao nhiêu. Càng như vậy, tui càng đẩy tui xuống vị trí xa hơn, rằng biết chừng nào tui mới được như họ nhỉ?
Bẫy 3: tui chưa đủ tốt
Cái này bắt nguồn từ cái nết so sánh với người khác. Sau đó tui đã trấn tĩnh lại, tui nghĩ là tui chỉ nên so sánh với bản thân tui thôi.
Và tui làm vậy thật.
Tui so sánh lượt tương tác của những note và những post với nhau. Bài sau mà ít tương tác hơn bài trước thì tui sẽ thất vọng!!!
Ờ, là vậy đó. Tui hơi mệt với bản thân tui.
Mấy cái sự so sánh này xuất hiện nhiều tới nỗi, tui cứ cảm thấy tui đi thụt lùi trong khi sự thật là tui viết có tiến bộ.
Bây giờ đọc lại những bài viết ngày đó, tui còn thắc mắc là làm sao mà tui viết được vậy nữa mà.
Nhưng tui lúc đó, giữa mênh mông hoang mang và nghi vấn, không thể điều chỉnh suy nghĩ được. Dù tui biết lý thuyết là tui đang ở trong quá trình, tui phải tin tưởng vào quá trình, tui vẫn không thể áp dụng.
Bẫy 4: đi theo dàn bài để phù hợp thị hiếu đám đông
Tui đã tham gia cộng đồng của một bạn writer khá nổi về mặt viết online. À là tui tưởng bở má ơi, tui bị bắt vô đó! Chuyện đó nói sau, cái chính là tui đã điều chỉnh cách viết của mình theo gợi ý của bạn để bài viết của tui thu hút hơn.
Nó có hiệu quả thật. Vì tui đọc bài sau khi được góp ý xong, tui thấy dễ hiểu hơn hẳn.
Đó là mặt tích cực. Mặt tiêu cực là, tui không còn viết theo bản năng mình nữa.
Điều đó làm tui bức xúc ngầm nhưng tui không nhận ra.
Mặc dù lúc đó mang tiếng chia sẻ giá trị, nhưng tui còn đang tập tành viết mà, thì cái nết cái tật nó sẽ tự động lòi ra. Nhưng tui phải ém nó lại, chỉnh sửa nó, chuyển hướng nó qua cái khác.
Đó là lúc tui cảm thấy tui giả tạo vãi cả ra. Tui phải giấu mình đi, phải fake it til make it, phải gồng lên để thể hiện cho người khác thấy là: tui có giá trị nè nha, tui đang chia sẻ cho bạn những thứ hay ho nè nha, tui là người thú vị nè nha.
Tui mệt vờ lờ.
Tui thật ra đã có thể làm khác đi. Chẳng hạn như viết cho mình ở một nơi khác. Mà cách làm này cũng đã được nhiều writers nhắc nhở rồi. Chỉ là, tui đã dồn hết tâm sức cho những thứ khác, và tui không viết cho mình nổi nữa!
Bẫy 5: áp lực sáng tạo nội dung
Rất là áp lực luôn. Vì ngay từ đầu tui đã có thể viết note khá ổn rồi (này là điểm mạnh của tui, giỏi mô phỏng a) nên là tui sẽ luôn yêu cầu mình phải viết note từ mức ổn trở lên. Nếu tui không viết được hoặc không có ý tưởng thì tui sẽ nản, sẽ nghi ngờ bản thân, sẽ so sánh mình với hôm qua, bla bla.
Thành ra dần dà viết không còn vui như những ngày đầu nữa. Nó trở thành gánh nặng tui phải hoàn thành mỗi ngày. Phàm cái gì là gánh nặng thì tới lúc cạn kiệt sức lực tui cũng dễ buông lắm.
Thật ra, chả có ai thúc ép hay bắt tui phải làm cái gì tốt cả. Chẳng qua bản thân tui làm quá lên thôi. Tự tui không thể chấp nhận được thành phẩm tệ hại của mình. Tự tui đưa ra chuẩn rồi tự tui mệt.
KẾT
Đây đều là những cái bẫy tui tự sập. Tui đã bắt đầu sai và đi sai đường. Tổn thất nó gây ra cho tui khá là nặng, chủ yếu là về mặt tinh thần. Tui đã mất tự tin, tui đã mất động lực, tui đã mòn ý chí.
Giờ bắt đầu lại, tui chọn con đường khác. Tui không đu theo số liệu nữa. Tui không quan tâm ai quan tâm tui nữa. Tui không chăm chút thành phẩm nữa. Tui không dòm ngó sự nghiệp của ai nữa.
Tui sẽ chỉ viết cho mình tui thôi. Và tui sẽ luôn viết thật.
Tui không cần bản thân thú vị hay giỏi giang. Tui cần bản thân cảm nhận và có thể gọi ra được tui đang cảm thấy thế nào.
Viết vì vui. Không viết vì danh.
Đây hẳn cũng là một kiểu rèn luyện đi.
Ồn ào quá rồi. Tui muốn yên tĩnh.
